‘Een doordachte inrichting zorgt voor minder ziekteverzuim’

‘Een doordachte inrichting zorgt voor minder ziekteverzuim’

Omgevingspsychologie

De omgevingspsychologie is een interessante tak van sport – ook voor Gispen en onze eigen interieurarchitecten en -ontwerpers. Wat betekent het precies? En hoe passen wij inzichten uit de omgevingspsychologie toe binnen onze projecten? Een interview met interieurarchitect Nelleke Lagerwerf.

Inrichtingsadvies

Het stresslevel van mensen die een ziekenhuis bezoeken, ligt vaak hoog. Mensen gaan niet voor hun plezier naar een ziekenhuis. Daarom wil ik ruimtes ontwerpen waarin het zo aangenaam mogelijk wachten of verblijven is. Dat is echt mijn doel. Zonder dat een ruimte zijn functie verliest, want het moet uiteindelijk ook functioneel zijn. Zowel voor de patiënten als voor de medewerkers in een ziekenhuis.

'Functionaliteit met het gevoel van interactie. Dat zijn dingen waar ik altijd naar op zoek ben'

Nelleke Lagerwerf Interieurarchitect Gispen

Contact me

* Required Fields

Wat is de herkomst?

De omgevingspsychologie is al heel lang een onderdeel van de psychologie. Het gaat over de wederkerige relatie tussen wat de omgeving met mensen doet en wat mensen met de omgeving doen. De laatste jaren is dit thema steeds belangrijker geworden voor interieurontwerpers. Ook binnen architectonische opleidingen is er meer aandacht voor.

Persoonlijk vind ik het ook heel boeiend. Je wilt omgevingen voor gebruikers nóg prettiger en beter maken dan je al doet. Dan is het fijn als je je ontwerpen kunt baseren op feiten en onderbouwingen uit psychologisch onderzoek.


Omgevingspsychologie bij Reinier de Graaf Ziekenhuis | Gispen

Ontwerp EGM Architecten voor Reinier de Graaf Ziekenhuis

Wat kun jij er zelf mee?

Ik werk ruim 10 jaar als interieurarchitect en houd me ook al ruim 10 jaar bezig met de inrichting van zorgprojecten en ziekenhuizen. Vandaar mijn fascinatie van omgevingspsychologie voor zorgprojecten.

Het stresslevel van mensen die een ziekenhuis bezoeken, ligt vaak hoog. Mensen gaan niet voor hun plezier naar een ziekenhuis. Daarom wil ik ruimtes ontwerpen waarin het zo aangenaam mogelijk wachten of verblijven is. Dat is echt mijn doel. Zonder dat een ruimte zijn functie verliest, want het moet uiteindelijk ook functioneel zijn. Zowel voor de patiënten als voor de medewerkers in een ziekenhuis.

Het gaat vast verder dan kleuren en vormen.

Klopt. Omgevingspsychologie gaat over alles wat er in een ruimte gebeurt. Voor een ziekenhuis begint het al bij de bewegwijzering op de snelweg en de routing naar het gebouw toe. Hoe is vervolgens de entree? Hoe hoog zijn de plafonds? Hoe is de akoestiek, het geluid, het kleurgebruik, de kleur van het licht. (ook de kleur van licht)? Hoe is het zicht op buiten; zie je veel licht of is een ruimte inpandig? Zit men achter een vierkante tafel of aan een organisch gevormde tafel zoals onze TM Doc – die als toegankelijker en vriendelijker wordt ervaren. Gebruik je een ruimte met veel of weinig mensen tegelijk? En dan is er nog de kunst. Hoe wordt kunst gewaardeerd in een ruimte? Ook dat is een stukje omgevingspsychologie.

Hoe pas jij dit concreet toe?

Een voorbeeld uit de praktijk: mensen vinden het heel prettig om in een wachtruimte aan een leestafel te zitten. We merken bij veel projecten dat deze altijd goed gebruikt wordt. Als je alleen maar naast elkaar zit, bijvoorbeeld langs een wand, is er geen interactie. Die ontstaat wel aan een leestafel. En daar hebben mensen behoefte aan, ze willen dingen delen. We geven zo'n leestafel dan wel een bepaalde diepte, zodat je niet in elkaars persoonlijke ruimte zit en ook lekker rustig kunt gaan lezen. We zorgen er meteen voor dat aan de kop van de tafel iemand in een rolstoel kan zitten. Zo combineren we functionaliteit met het gevoel van interactie. Dat zijn de dingen waar ik altijd naar op zoek ben.


Omgevingspsychologie bij AMC Ziekenhuis | Gispen

Ontwerp voor AMC Amsterdam in samenwerking met Olivier + Partners Architecten

Zo verlaag je dus het stresslevel.

Klopt, net als met daglicht of groen. Zorg dat mensen natuur of planten ervaren en zien. En bied verschillende plekken aan om te zitten. In een wachtruimte hebben patiënten geen grip op de tijd van het wachten zelf, ze wachten op een onderzoek of een uitslag. Allemaal heel spannend. Dan is het fijn als je wél je ideale zitplek kunt kiezen. Comfortabel in een bank bijvoorbeeld, of juist aan die leestafel. De patiënten een stukje regie geven zorgt ervoor dat het stresslevel daalt.

Dat is wat we ook bij het AMC in Amsterdam hebben gedaan. Daar zijn verschillende manieren van zitten en we bieden de mogelijkheid aan om even te werken tijdens het wachten. Er is steeds meer vraag naar een digitale omgeving: oplaadpunten in tafels, in plinten van banken. Alles om de wachttijd zo aangenaam mogelijk te maken.

Hoe uniek zijn jouw zorgprojecten?

Je kijkt altijd per project wat er nodig is. Wat is de doelgroep, wat is de leeftijd… Kijk alleen al naar het grote verschil van de jeugd van nu met de senioren van nu. Hoe je bent opgegroeid, wat je achtergrond is, bepaalt hoe je je ergens bij voelt. Denk aan het voorbeeld van de geur van appeltaart. Die zou bij iedereen gelukkige momenten brengen. Maar als er altijd ruzie was op verjaardagen tijdens het eten van de appeltaart, dan roept die geur bij jou een heel ander gevoel op. Eigenlijk is dat in de omgevingspsychologie met alles zo. Het is heel belangrijk om elke keer weer te onderzoeken wat de behoeftes zijn.


Omgevingspsychologie bij AMC Ziekenhuis | Gispen

Ontwerp voor AMC Amsterdam in samenwerking met Olivier + Partners Architecten

Ben je bijna zelf
een omgevingspsycholoog?

Nou dat niet, dat vergt een lange studie. Ik heb wel het deelcertificaat gehaald aan de Universiteit van Amsterdam. Daardoor weet je beter weet wat er speelt en ga je minder vanuit je eigen ‘ik’ dingen bepalen. Je gaat vanuit onderzoek ontwerpen. Wat ik geleerd heb, gebruik ik als onderbouwing en check op mijn werk. ‘Doe ik het goed?’ In het ideale geval werk je samen met een omgevingspsycholoog. Die onderzoekt op verschillende manieren wat op die plek de mensen beweegt en wat goede oplossingen zouden zijn. Dat neem ik vervolgens mee in mijn Programma van Eisen, om constant te toetsen of ik daar nog steeds aan voldoe. Zo voorkom je kostbare 'misfits' in je ontwerp. En zorg je voor een langere levensduur van je inrichting.

Gaat het ziekteverzuim ook omlaag?

Er zijn onderzoeken dat als je werkplekken of de akoestiek niet goed zijn, er meer ziekteverzuim is. Dus als je werkplekken goed aansluiten op de mensen en hun werkzaamheden, versterk je het gevoel en daardoor het welbevinden van je medewerkers. Dan heb je ook minder ziekteverzuim. Ik durf dus wel te zeggen dat een betere inrichting, afgestemd op de gebruiker, zorgt voor minder ziekteverzuim.

Vragen opdrachtgevers er zelf om?

In de zorg vraagt men wel steeds vaker om omgevingspsychologie toe te passen. Maar nog te weinig. In de kantoormarkt speelt de behoefte ook. Dan hoor je dat Het Nieuwe Werken niet aansluit bij een organisatie. Daar wordt veel onderzoek naar gedaan en daar kun je vanalles uithalen. Maar vraag je het aan de omgevingspsychologen zelf, dan zeggen zij: ‘We worden te vaak pas achteraf ingeschakeld’. Je zou ze liever aan het begin van een traject inzetten. Dat is alleen best lastig, het is vaak een budgetkwestie.

Onbekend maakt onbemind…

Ja, dat zou kunnen. Zelf adviseer ik regelmatig om bij projectinrichtingen een omgevingspsycholoog aan te laten haken. Toch blijft het lastig om klanten van de toegevoegde waarde te overtuigen. Wat ik wel zie is dat er op het gebied van omgevingspsychologie veel kennis en ervaring gedeeld wordt. Zoals in de linkedIn groep omgevingspychologie waar ik lid van ben. Verder zijn onze opdrachtgevers steeds meer onze gesprekspartner. Net zoals mijn collega Carola dat verwoordde in het interview over Evidence based inrichten. Ik zie de klant, de gebruiker, sowieso als gesprekspartner. Zij zijn de mensen die mij moeten vertellen hoe de processen lopen binnen hun organisatie.

Omgevingspsychologie bij AMC Ziekenhuis | Gispen

Ontwerp voor AMC Amsterdam in samenwerking met Olivier + Partners Architecten

Hoe zie je de toekomst?

Als ik voor de zorgbranche spreek, zie ik nu al dat ziekenhuizen steeds minder vanuit zichzelf denken en steeds meer teruggrijpen op onderzoek. Dat heeft ook te maken met de stijgende concurrentie onderling. Mensen mogen kiezen naar welk ziekenhuis zij gaan. Des te belangrijker is het voor een ziekenhuis om een goede uitstraling te hebben en mensen een goed gevoel te geven. Daar zullen ziekenhuizen steeds meer mee gaan doen.

Heb je nog een tip voor onze klanten?

Probeer zoveel mogelijk op de belevingswereld van je bezoekers of personeel in te gaan. Kijk niet alleen naar functionele aspecten, maar neem ook die belevingswerelden mee in je Programma van Eisen. Dat wordt steeds meer een vereiste. En het gebeurt gelukkig ook al steeds vaker.

Binnenkort interviewen wij collega Jeroen Verweij over ontwikkelingen in het onderwijs.

Meer lezen

loader