Circulariteit en hergebruik ten top

Circulariteit en hergebruik ten top

Stadhuis Gemeente Hengelo

Het monumentale stadhuis van Hengelo is volledig gerestaureerd en uitgebreid met een nieuwbouwdeel. Het eindresultaat: een prachtig, toegankelijk ‘Huis van de stad’ waar burgers, bestuurders en ambtenaren elkaar ontmoeten. Een van de belangrijkste doelstellingen van Gemeente Hengelo is duurzaamheid. Daarom is zowel binnen de oud- als nieuwbouw volop ingezet op circulariteit en hergebruik van materialen. Vanuit de circulaire gedachte kwam de gemeente bij Gispen uit als partner voor de inrichting. We werkten nauw samen met EGM architecten.

Grote rol voor duurzaamheid

Al vanaf de eerste plannen speelde duurzaamheid een grote rol in alle ontwerp- en materiaalkeuzes voor het ensemble van monument en nieuwbouw. Aan de buitenzijde zijn de twee gebouwen heel verschillend; binnen lopen ze op vanzelfsprekende wijze in elkaar over. Mark Vrugteveen, projectleider Facilitair van de gemeente: ‘We spreken dan ook liever niet over stadhuis (oudbouw) en stadskantoor (nieuwbouw), maar gewoon over het stadhuis; het is één geheel.’ HVE Architecten in samenwerking met BERNS architectuur verzorgde de restauratie van het rijksmonument. Veel ruimtes zien er weer net zo uit als bij de oorspronkelijke oplevering in 1963, met de centrale stadshal als levendig middelpunt. EGM architecten ontwierp het nieuwbouwdeel en was overall verantwoordelijk, EGM interieur maakte voor zowel de nieuw- als oudbouw het interieurontwerp.

 

Gispen leverde al het losse meubilair. Mark Vrugteveen: ‘Voor de inrichting schreven we een circulaire aanbesteding uit. Onze vraag luidde in het kort: help ons om te voorkomen dat we meubilair kopen. Voorheen werd er nooit echt nagedacht over hergebruik. Wat oud was, werd vervangen. Dat idee hebben we helemaal losgelaten. In het interieur zijn veel materialen en meubelstukken hergebruikt. Kopen we meubilair, dan zijn dat circulaire producten. Daarnaast zochten we een partij die ook het onderhoud en beheer van het meubilair voor ons kon verzorgen. Tot slot zochten we een echte partner, waarmee je samen optrekt. Gispen leverde de beste circulaire aanbieding en voldeed aan al deze wensen.’

Klant aan het woord

Gispen heeft circulariteit al heel lang in z’n identiteit. Binnen de kantoorbranche is Gispen daar heel ver in. Ik vond het heel mooi – en ook leerzaam – om die circulaire aanpak van dichtbij te zien. Dat zit hem ook in details: van slimme aanvoerroutes en overdachte batches bij de oplevering tot hoe ze omgaan met verpakkingsmateriaal. Een sterk netwerk aan samenwerkingspartners, de efficiënte uitrol en de zeer prettige communicatie over en weer maken dat het fijn samenwerken is.

Mark Vrugteveen projectleider Facilitair bij Gemeente Hengelo

Neem contact met Gispen op

* Vereiste velden

Verbinding tussen oud en nieuw

Het monument herbergt ruimtes voor de raadsfracties, de Trouwzaal, Raadzaal en Burgerzaal, representatieve werkvertrekken voor B&W en kantoren met veel daglicht. Op de vierde verdieping is hiervoor een glazen lichtstraat in ere hersteld. Het nieuwbouwdeel telt zeven splitlevel verdiepingen rondom een ruime vide, waar 700 medewerkers aan de slag zijn. Via de hoofdentree op de begane grond komen bezoekers binnen op een ruimtelijk publieksplein. Via de eerste verdieping is er direct toegang tot een tien meter brede passerelle die nieuw en oud verbindt. John Mol, senior architect bij EGM: ‘Voorop stond dat het monument moest blijven en de belangrijkste positie in het centrum moest krijgen. De nieuwbouw moest op natuurlijke wijze aansluiten op de architectonische route die Berghoef destijds in zijn monument had ontworpen. Andere uitgangspunten waren een CO2-neutraal gebouw en de cradle-to-cradle gedachte, waarbij materialen in de toekomst kunnen worden hergebruikt. Dit alles hebben wij meegenomen in het architectonisch en bouwkundig ontwerp.’

Co-creatie

Voorafgaand aan het interieurontwerp vonden diverse workshops plaats. Jeroen de Bruijn, interieurarchitect bij EGM: ‘Samen met medewerkers van de gemeente hebben we ‘Het Hengelose Werken’ in kaart gebracht. Van logistiek en werkprocessen tot esthetische wensen. We zijn echt in de huid van de gebruikers gekropen, zodat er een authentiek ontwerp kon ontstaan.’ Ook hier was circulariteit een belangrijk uitgangspunt. Het vaste maatwerkmeubilair – ontvangstbalies, pantry’s en displaykasten – is ontworpen met speciale Hengelose houtverbindingen waarmee alles de- en remontabel is. En er is 400 m² aan gemelamineerd plaatmateriaal uit de oorspronkelijke huisvesting hergebruikt in nieuwe kasten en flexibele tussenwanden. Deze zijn bekleed met PET-vilt. Leuk detail: de contouren van de Hengelose wijken zijn hierin gestanst.

Voorloper: 700 refurbished stoelen

Jeroen Ideler, senior accountmanager bij Gispen: ‘Toen we nog in de voorbereidende fase zaten, hebben we voor de inrichting al een mooie eerste circulaire slag kunnen slaan. De gemeente nam bijna 700 stapelbare, refurbished stoelen van het merk Casala bij ons af. Deze stoelen boden jarenlang plek aan bezoekers van de Grote Kerk in Naarden. Ze hebben nu, gerevitaliseerd en wel, een tweede leven in het vernieuwde stadhuis.’ Mark: ‘We gebruiken ze met name voor grote evenementen in de centrale hal, bijvoorbeeld in theateropstelling. Maar ook in andere ruimtes en kleinere settings zijn ze uitstekend inzetbaar.’

Quality Scan en meubelmanagementsysteem

Robbert de Jonge, circulair projectleider bij Gispen: ‘Op basis van een Quality Scan hebben we al het bestaande meubilair gecheckt op de mogelijkheden voor hergebruik. Meubilair dat daarvoor in aanmerking kwam, hebben we gelabeld en opgenomen in een meubelmanagementsysteem. Net als het nieuwe meubilair dat we daarnaast geleverd hebben. Zo heeft de gemeente een compleet overzicht van welke producten waar staan, wanneer ze geleverd zijn, hoeveel garantie er nog op zit et cetera. Gezien de totale omvang wel zo prettig!’ Mark: ‘Elk meubelstuk dat wij kopen, kopen we inclusief preventief onderhoud. Heeft een meubelstuk correctief onderhoud nodig? Dan doen we via het systeem eenvoudig een melding en wordt het snel door Gispen opgelost.’

Hergebruik: van kledinghangers tot vergaderstoelen

Het door Berghoef ontworpen monumentale meubilair is volledig opgeknapt, waar nodig geherstoffeerd en heeft een nieuwe plek in het monument gekregen. Gispen zaagde 540 kleerhangers uit oude bureaubladen. Oude vergaderstoelen uit 1963 zijn weer future proof dankzij een nieuwe stoffering. Daarnaast herstoffeerden we ruim 200 nog goed bruikbare vergader- en bijzetstoelen. Hiervoor werden ook mensen met afstand tot de arbeidsmarkt ingezet. De gemeente voldoet hiermee aan de zogenaamde SROI-verplichting (social return on investment). Daarnaast leverde Gispen twintig Sett CE banken. Robbert: ‘Dit is een bank van maar liefst 95% gerecyclede materialen. Plastic afval transformeren we via de 3D-printer tot de romp van de bank. Het schuim in zitting en rugleuning, de polyester voering en de stoffering zijn ook gemaakt van gerecycled materiaal.’

Nieuw circulair meubilair

Jeroen Ideler: ‘EGM is op bezoek geweest in het Gispen Inspiratiecentrum in Culemborg, waar we in goed overleg het aanvullende meubilair hebben uitgekozen. Nieuwe, circulair ontworpen en geproduceerde producten, veelal van ons eigen merk.’ Zoals de CIMO-bureaus (circulair én modulair) met Gispen Zinn bureaustoelen. In diverse ruimtes staan Nomi stoelen met een gerecyclede kunststof kuip en een afneembare hoes van circulaire stof. In de vergaderruimtes staan Gispen TEAM tafels in verschillende afmetingen en Triennial stoelen. Jeroen: ‘Ook loopt er een pilot met twee Silence Calls (belcellen), om binnen een open ruimte rustig te kunnen telefoneren. Bevalt dit, dan neemt de gemeente er wellicht meer af.’ Gispen verzorgde ook het kabelmanagement: alle CIMO werkplekken zijn gebruiksklaar opgeleverd waarbij de bekabeling netjes én veilig is weggewerkt.

Architect aan het woord

In co-creatie met medewerkers van de gemeente zijn we tot het nieuwe interieur gekomen. Een meer open werkomgeving. Waar men wat huiverig was voor een kantoortuin, horen we achteraf dat er juist een heel aangenaam werklandschap is ontstaan. Al het meubilair hebben we samen met Gispen gefinetuned: wat gaan we hergebruiken? Met welke nieuwe, circulaire producten vullen we het aan? Door de manier waarop Gispen dit aanvloog, inclusief hun eerste inventarisatie, hebben ze ons geweldig gefaciliteerd.

John Mol, senior architect en Jeroen de Bruijn, interieurarchitect EGM architecten

Neem contact met Gispen op

* Vereiste velden

Hoe bevalt het?

Mark: ‘In februari 2020 is het nieuwe stadhuis in gebruik genomen. Dat ging via een voorspelbaar patroon: het is voor iedereen even wennen en zoeken naar je plek. Maar dat ging verbluffend snel! Onze mensen zijn blij met hun nieuwe werkomgeving en het toegepaste meubilair – zowel functioneel als qua uitstraling. Kortom, we zijn heel tevreden over de eerste fase.’ De pilot met de belcellen loopt nog op het moment van spreken. Mark: ‘Vanwege corona kunnen we daar geen harde uitspraken over doen; er is nog geen representatief aantal gebruikers in huis. Gispen heeft wel goed meegedacht over de wijze van testen: via een touch screen bij de belcellen kunnen gebruikers hun mening geven. Ook hierin toont Gispen zich een ware partner.’



Fotografie:

> Studio JLF samen met Gemeente Hengelo

> EGM architecten i.s.m. HVE Architecten en Berns architectuur: foto's Bart van Hoek

Producten gezien in dit project

Meer lezen over circulariteit en hergebruik

loader