Beïnvloeden van onderbewust gedrag

Beïnvloeden van onderbewust gedrag

Workplace Nudging

De term ‘Nudging’ duikt steeds vaker op, ook binnen de inrichtingsbranche. Wat is het eigenlijk? En hoe vertaal je het naar de werkomgeving? We legden het voor aan onze interieurarchitect Carola van de Bilt. Alvast een tipje van de sluier: nudging gaat over het beïnvloeden van onderbewust gedrag. Met als doel om dat gedrag (licht) bij te sturen, op een positieve en vrijwillige manier. Dit principe kun je ook toepassen binnen werkomgevingen. Bijvoorbeeld wanneer je als organisatie de gezondheid van de medewerkers wil helpen verbeteren en zittend gedrag probeert te vermijden.

Uw sparringpartner

‘Als Interieurarchitect ontwerp je omgevingen met diverse keuzemogelijkheden om in te werken, te zorgen of te leren. Je verleid mensen tot een bepaald wenselijk gedrag, zodat zij niet volautomatisch en gedachteloos hun gewoonte volgen. Je ontwerpt een omgeving waarin mensen keuzes maken op een geheel vrijblijvende manier. Door de gewenste keuze aantrekkelijker te laten zijn, zonder de bestaande keuzes weg te nemen of deze aan te passen.’

Carola van de Bilt Interieurarchitect Gispen

Neem contact met mij op

* Vereiste velden

Vraag-antwoord interview



Wat is nudging precies?

Carola van de Bilt: ‘Volgens Wikipedia werd ‘nudging’ in 2008 voor het eerst beschreven als een omstreden gedragspsychologische motivatietechniek waarbij mensen op een positieve manier worden gestimuleerd. De wetenschappers Richard Thaler en Cass Sunstein beschrijven in hun boek uit datzelfde jaar – ‘Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness’ – dat de term ‘nudge’ de Engelse vertaling is van zachtjes duwen of iemand voorzichtig met je elleboog in de zij porren. Een nudge is dus een por; een duwtje in de goede richting. Het doel is gedrag (licht) bijsturen op basis van onderbewust gemaakte keuzes. Het blijkt dat mensen voor maar liefst 90% beslissingen nemen met hun automatische systeem, ook wel het ‘onderbuikgevoel’ genoemd, in tegenstelling tot het reflectieve systeem, je bewuste denken.’

 
Nudging | Gispen



In welke zin is nudging omstreden?

‘Deze vorm van gedragsbeïnvloeding stuit ook op kritiek. Sommige psychologen en filosofen vragen zich bijvoorbeeld af of politici en beleidsmakers niet te ver gaan in het sturen of ‘manipuleren’ van mensen. Volgens anderen heeft nudging alleen een kort termijneffect en zet het niet aan tot een mentaliteitsverandering op de lange termijn. ‘Nudging is niet dwingend. Nudging draait om het aantrekkelijk presenteren van de gewenste keuze, waardoor de kans groter wordt dat mensen deze keuze maken.’ Een nudge is dus geen verplichting maar een keuze. En heeft altijd een positief karakter.’

 

Hoe pas jij nudging zelf toe, als interieurarchitect?

‘Vertaald naar de werkomgeving spreken we over Workplace Nudging. Hierbij draait het om het makkelijker en leuker maken van gedragsveranderingen binnen organisaties. Bijvoorbeeld wanneer een organisatie overstapt op een nieuwe manier van werken. Daarbij speelt de werkomgeving vaak een belangrijke rol; om nieuwe manieren van werken beter te ondersteunen, vernieuwen organisaties hun fysieke werkomgeving. Een grote uitdaging daarbij is om medewerkers mee te krijgen in veranderingen. Hoe zorg je ervoor dat iedereen gemotiveerd is om op een bepaalde manier te willen werken? Als interieurarchitect kan ik daaraan bijdragen door omgevingen te ontwerpen met diverse keuzemogelijkheden om in te werken, te zorgen of te leren. Als een bepaalde keuze leuker en/of makkelijker wordt, zijn we sneller geneigd om deze te kiezen.’

 

Kun je een concreet voorbeeld geven?

‘Bekende voorbeelden zijn de vlieg in het urinoir op het herentoilet van Schiphol en de Pianotrap in Stockholm. De vlieg zorgt er op ludieke wijze voor dat mannen beter in het urinoir richten, waardoor de toiletten langer schoon blijven. De Pianotrap slaat op elke trede een andere toon aan, waardoor meer mensen met plezier de trap gebruiken in plaats van de direct ernaast gelegen roltrap. Belangrijk in beide voorbeelden: er wordt iets toegevoegd aan de huidige omgeving; er wordt niets veranderd en bestaande keuzes worden niet weggenomen. In het geval van Stockholm: mensen kúnnen nog steeds de roltrap nemen, maar kiezen zelf voor de Pianotrap. Precies zo kun je ook binnen werkomgevingen mensen ‘verleiden’ tot wenselijk gedrag, waardoor zij niet volautomatisch of gedachteloos hun (eerdere) gewoontes volgen.’

 
 Pianotrap in Stockholm


Foto: Pianotrap in Stockholm


De interieurarchitect wordt dus een keuze-architect?

‘De eerdergenoemde wetenschappers Richard Thaler en Cass Sunstein omschrijven dit soort leef- of werkstijlbeïnvloeding inderdaad als ‘keuzearchitectuur’. Ofwel: je creëert de omgeving waarin mensen een keuze maken zodanig dat zij, geheel vrijblijvend, de ‘goede’ keuze aantrekkelijker vinden. Denk bijvoorbeeld ook aan het op ooghoogte presenteren van fruit in de bedrijfs- of schoolkantine, terwijl je voor een ongezonde snack op de knieën moet. Ongezond eten is nog altijd een optie! Het wordt alleen net iets moeilijker gemaakt. Binnen Gispen hebben we een eigen case study uitgevoerd.’

 

 

Welke case study is er binnen Gispen uitgevoerd rondom nudging?

‘Samen met Rutger van der Zaag, stagiair op de afdeling Support, heb ik op onze eigen werkvloer een Workplace Nudging onderzoek uitgevoerd rondom afwisselend staand en zittend werken. Het onderzoek vond plaats bij de afdelingen Support, Project en Tender. Veel medewerkers van Gispen werken gedeeltes van de dag staand. Gewoontegetrouw zetten de meeste Gispenaren hun bureau op zithoogte als zij hun werkplek verlaten. Om vervolgens volautomatisch de volgende dag weer zittend te beginnen. Onze hoofdvraag luidde: wat gebeurt er als we de dag afsluiten met het bureau op stahoogte; gaat men dan de volgende dag ook staand beginnen met werken? En wanneer iemand in de loop van de dag zijn werkplek verlaat op stahoogte, gaat de collega die het bureau daarna gebruikt dan staand aan de slag?’

 

 

Hoe hebben jullie het aangepakt en iedereen betrokken?

‘Transparantie bij het implementeren van een nudge is heel belangrijk. We wilden niet de indruk van ‘manipulatie’ wekken. Daarom hebben we iedereen die meedeed vooraf op de hoogte gebracht van het onderzoek en het waarom, hoe en wat ervan. Daarnaast hebben we op intranet een bericht geplaatst om ook alle andere collega’s te informeren. Deze berichten hebben we positief geformuleerd – een positief waarschuwende vorm blijkt effectiever te zijn dan een negatief informerende.’

 

‘De nudge was duidelijk zichtbaar: elke ochtend stonden alle bureautafels op stahoogte. We vroegen dus geen extra ‘inspanning’ van de gebruikers; ze konden direct aan het werk op de gewenste manier (staand). We hebben bovendien extra hulpmiddelen ter beschikking gesteld bij het staand werken, zoals de Muvman stahulp en een Muvmat.

Iedereen die meedeed had wél de keuze om te gaan zitten; via een verstelmechanisme zijn de tafels in een handomdraai op zithoogte te plaatsen.’

 

‘We hebben gebruikgemaakt van sociale invloed door het positieve gedrag van collega’s te benoemen. Via WhatsApp stuurden we Porretjes om mensen die staand hadden gewerkt te belonen, en mensen die zittend hadden gewerkt in te laten zien wat hun voordeel zou zijn geweest als ze staand hadden gewerkt.’

Zit/sta werkplek Gispen Zit/sta werkplek Gispen 




Wat waren de resultaten van het zit/sta-onderzoek?

‘Uiteraard hebben we eerst een nulmeting gedaan. In de uitvoeringsweek zagen we direct resultaat en méér beweging. Twee weken daarna hebben we gekeken of deze resultaten blijvend waren. We hebben dit niet vooraf aangekondigd en werktafels niet standaard op stahoogte gezet; wel waren de hulpmiddelen nog steeds beschikbaar. We zagen een prima daling in het aantal werkplekken en momenten waarop staand werd gewerkt. Na zeven weken zijn de effecten van één week Workplace Nudging nog steeds goed zichtbaar. Nudging lijkt dus een positieve gedragsverandering teweeg te kunnen brengen – ook op de langere termijn.’

 

Welke andere nudges zijn er te bedenken binnen een kantooromgeving?

‘Er zijn talrijke nudges te bedenken om medewerkers te stimuleren meer te bewegen. Denk aan fun- en spelelementen die je kunt integreren in werktafels zoals CIMO. Of het installeren van een ‘coach’ op de computer die je stimuleert om te bewegen na een periode van onafgebroken werken. Plaats watertappunten of afvalcontainers op afstand, zodat medewerkers in beweging komen. Creëer activiteitgerelateerde zones; de ene zone nodigt uit om samen te werken en te overleggen, een andere zone juist om geconcentreerd en in stilte te werken.’

 

Welke tip kun je meegeven aan organisaties?

‘Eigenlijk is élke werkomgeving een omgeving met keuzemogelijkheden en dus feitelijk een verzameling nudges. ‘Welke route loop ik naar de vergaderruimte, en kies ik dan de route langs het koffieapparaat waar ik meteen mijn collega’s tref?’ Denk vooraf goed na over het doel en het wenselijke gedrag dat je wilt bereiken; dan kun je het interieur – en de keuzemogelijkheden daarbinnen – daar optimaal op (laten) afstemmen. Als interieurarchitect denk ik daar met plezier in mee. Goed om te weten is dat een neutraal ontwerp niet bestaat. Een vuistregel is dat alles er toe doet. Een goede werkomgeving is niet alleen ‘mooi’, maar wérkt ook zoals bedoeld.’


 

Hoe weet je zeker dat een nudge het bedoelde effect heeft?

‘Menselijk gedrag wordt door veel factoren beïnvloed. Daarom kun je nooit exact voorspellen hoe een bepaalde interventie gaat uitpakken. Er is dan ook niet één formule voor een geslaagde nudge. Volgens Thaler en Sunstein moeten nudges in elk geval aan de volgende voorwaarden voldoen: 1) goedkoop in gebruik, 2) gemakkelijk te weigeren, 3) transparant en 4) helpt mensen bij hun bestaande voorkeuren.’

 

‘Nudging is ook gewoon een kwestie van veel dingen uitproberen en kijken wat werkt en wat niet.’




Voor meer informatie: neem contact met ons op

 

Meer lezen

loader